Օգոստոսի 8-ին ԱՄՆ-ի հովանու ներքո կայացած Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև Խաղաղության գագաթնաժողովը հնարավորություն է ստեղծել երկու երկրների համար հաստատել տևական խաղաղության պայմանագիր և նպաստել է տարածաշրջանային կայունության ամրապնդմանը: Այս մասին գրված է ԱՄՆ Ազգային հետախուզության ամենամյա զեկույցում:
«Խաղաղության գագաթնաժողովի արդյունքները ներառում էին նախնական համաձայնություն խաղաղության պայմանագրի դրույթների շուրջ և «Միջազգային խաղաղության և բարօրության Թրամփի երթուղու» ստեղծման պլանները, որը կկառավարվի ԱՄՆ-ի կողմից և կմիացնի Ադրբեջանը իր էքսկլավ Նախիջևանին՝ Հայաստանի հարավային տարածքով՝ բացելով առևտրային հոսքերը երկու ազգերի և տարածաշրջանի համար:
Այս զարգացումները նշանակալի շրջադարձ են հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում: 2020 և 2023 թվականներին Ադրբեջանը ռազմական ճանապարհով վերահսկողության տակ վերցրեց «իր Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանը Երևանի կողմից աջակցվող էթնիկ հայ բնակչությունից» (չակերտները-Tert.am):
Օգոստոսի 8-ից ի վեր երկու կողմերն էլ պատրաստակամություն են հայտնել պահպանել Խաղաղության գագաթնաժողովի թափը: Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային հրադադարի խախտումները կտրուկ նվազել են և այժմ գրեթե գոյություն չունեն: 2025 թվականի հոկտեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, որ Ադրբեջանը հանել է Ադրբեջանի տարածքով դեպի Հայաստան բեռնափոխադրումների սահմանափակումները, ինչին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը օրեր անց պատասխանեց նույնատիպ քայլով: Այդ ժամանակից ի վեր Ադրբեջանը բենզին է առաքել և թույլատրել ցորենի տարանցիկ փոխադրումները Հայաստան:
Խաղաղության պայմանագրի վերջնական կնքման ճանապարհին դեռևս կան խոչընդոտներ: Օրինակ՝ նախագահ Ալիևը շարունակում է պնդել, որ Հայաստանը փոխի իր Սահմանադրությունը՝ հեռացնելով այն հղումը, որը նա բնութագրում է որպես հավակնություն Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ որպես Հայաստանի մաս. մի քայլ, որը Հայաստանից կպահանջի սահմանադրական հանրաքվե անցկացնել, որի ընդունումը երաշխավորված չէ»,- գրված է զեկույցում:
