Բանտի բուժքույրն ահազանգում է, որ բանտի խցում կալանավոր է մահացել, ի՞նչ անենք։
Բժիշկը պատասխանում է` թե անալգին տվեք կանցնի։
36 մահ Հայաստանի բանտերում՝ վերջին 1 տարվա ընթացքում, որից 8-ը եթե չեմ սխալվում ինքնասպանություն է եղել, իսկ 28 կալանավոր մահացել է առողջական խնդիրների պատծառով, որոնք անհամատեղելի են եղել կալանքի հետ և միևնույն ժամանակ զավեշտալին ու ցավալին այն է, որ բանտում մահացած կալանավորների առողջական խնդիրների մասին տեղյակ են եղել նրանց կալանավորած դատավորները և բանտերում աշխատող բժիշկները։
Ուղղակի կարող եմ հստակ ասել, որ բանտում մահացած կալանավորներից շատերն անգամ դատապարտված չեն եղել։
2015-2019թթ․, երբ գտնվում էի ԱԱԾ մեկուսարանում, 4 տարվա մեջ 2 մահ տեսա անուշադրության, անտարբերության ու բժշկական աջակցության բացակայության պատճառով։
2019թ․ ես նույնպես քիչ էր մնում կորցնեի կյանքս ԱԱԾ մեկուսարանում, հիմա երբ 2024թ․-ից մինչ առ այսօր գտնվում եմ Արմավիրի բանտում, ապօրինի և անարդար դաարանի որոշմամբ, ուղղակի իմ մաշկի վրա եմ զգում, թե ինչպես է օր-օրի առողջությունս վատթարանում ու ոչ մի բժշկական օգնություն։
1 նախադասությամբ կարող եմ ասել, որ ապրում ես՝ հույս ունենալով, որ չես մահանա՝ մինչև ազատություն ձեռք բերելդ, քանի որ ունեմ արյունահոսութուն, Կրոնի անբուժելի հիվանդություն, խոցային խնդիրներ, կերակրափողը փակվելու վտանգ, ունեմ սրտիս հետ կապված խնդիրներ, նաև օր-օրի տեսողության վատթարացում և այսպես ցանկը փոքր չէ և այս ամենի մասին իհարկե տեղյակ են քրեակատարողական հիմնարկում աշխատող բժիշկները։
Չնայած նրան, որ ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով երաշխավորված է իմ բժշկական օգնություն ստանալու իրավունքը, իսկ ՀՀ կառավարության 2006 թվականի մայիսի 26-ի N 825-ն կալանավորված անձանց և դատապարտյալների բուժսանիտարական և բուժկանխարգելիչ օգնությունը կազմակերպելու, առողջապահական մարմինների բուժական հիմնարկներից օգտվելու եվ այդ նպատակով դրանց բժշկական անձնակազմին ներգրավելու կարգը հաստատելու մասին որոշման 101-րդ կետով սահմանված սեփական ընտրությամբ օգտվելու քաղաքացիական բժշկական հաստատության բժշկի մասնագիտական ծառայություններից օգտվելու իրավունքը, միևնույնն է քրեակատարողական հիմնարկը չի ապահովում իմ այդ իրավունքների իրացումը։
Ես 1-ն եմ այն 100-ավոր կալանավորներից, ովքեր կես մարդ են դարձել բանտում կամ ինչպես բանտում են ասում <<անալգին խմելով ապրում ենք>>։
Երբեմն հեռուստացույցով հետևում և տեսնում ենք, թե ինչպես են խոսում նրա մասին, որ իբրև բարեփոխումներ են իրականացվել, և որ Հայաստանում մարդը բարձրագույն արժեք է և շատ ժամանակ ինքս ինձ հարցնում եմ, մի թե՞ մենք նույն Հայաստանում ենք ապրում։
Վերջին 1 տարվա ընթացքում ամսեկան 3 մարդ է մահացել Հայաստանյան բանտերում և քար լռություն է տիրում, ոչ մի եվրոպական կառույց, ոչ մի իրավունքից խոսացող արևմտյան մարդու իրավունքների պաշտպանության համար ամպագոռգոռ կոչեր անող կառույց և ոչ էլ նախկինում իրենց պատեպատ տվող իրավապաշտպան չի խոսում այս ամենի մասին։
Ոչ ոք պատասխանատվություն չի կրել և չի կրում այս ամենի համար։
Կամփոփեմ բանտում օգտագործվող մի խոսույթով, որը ավելի շատ մոտ է իրականությանը, քան որպես չար կատակ․ <<բանտի բժիշկներին ահազանգում են, որ այսինչ խցում կալանավոր է մահացել, ի՞նչ անենք, բժիշկը պատասխանում է՝ անալգին տվեք կանցնի>>, ցավոք սա իրականություն է և սուտ է, որ Հայաստանում մարդը բարձրագույն արժեք է։
Իրականությունն այն է, որ զրկված ենք կյանքի իրավունքից և դեռ հարց է՝ ով կլինի հաջորդ ով կզրկվի կյանքից և մինչև եր՞բ։
Բանտ
22․07․2026թ․
Արթուր Վարդանյան Վալերիկի
