Հայաստանի կառավարությունը Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի ձեռքբերման համար բաժնետերերին՝ Սամվել Կարապետյանի ընտանիքին, առաջարկել է մոտ 23.3 միլիարդ դրամ՝ 62 մլն 300 հազար դոլար, պայմանով, որ Կարապետյանը ընկերությանը վերադարձնի վերջին տասը տարիներին ստացած շահաբաժինները՝ 23 մլրդ 158 մլն դրամը։ «Ազատություն» ռադիոկայանի տրամադրության տակ է հայտնվել Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի 100 տոկոսի ձեռքբերման համար կառավարության առաջարկը, որի բովանդակությունը չեն բարձրաձայնում ո’չ կառավարությունը, ո’չ էլ ՀԷՑ-ի սեփականատերերը։ Փաստացի, եթե սեփականատերը իր ստացած շահաբաժինները վերադարձնի ընկերությանը, կառավարության՝ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերի համար առաջարկը կկազմի 142 մլն դրամ՝ 380 000 դոլար։
«Ազատություն» ռադիոկայանը գրավոր դիմել էր Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն՝ խնդրելով հայտնել՝ իրենց կողմից ի՞նչ գնառաջարկ է ներկայացվել ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերի դիմաց, ի՞նչ բանաձևի հիման վրա է որոշվել այդ գինը, որքա՞ն է կազմում ՀԷՑ-ի շուկայական արժեքը։ Ի պատասխան՝ նախարարությունից նշել են, որ ՀԷՑ-ը տասնյամյակներ առաջ եղել է մասնավորեցման ենթակա օբյեկտների ցանկում՝ անպատասխան թողնելով մյուս հարցերը։ Հետագայում ՏԿԵՆ-ից հաղորդեցին, որ «քննարկումներ են ընթանում ու հավելյալ տեղեկատվություն այդ մասով հաղորդել չեն կարող»։ Այնինչ գնառաջարկի շուրջ քննարկումներն այս փուլում ավարտվել են փետրվարի 17-ին, երբ ՏԿԵՆ նախարարը ԴԽ/21.1/5614-2026 գրությամբ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերի գնման համար առաջարկել է 23.3 մլրդ դրամ, պայմանով, որ ՀԷՑ-ի սեփականատերը ՀԷՑ-ին պիտի վերադարձնի 23 մլրդ 158 միլիոնը։
«Ազատություն»-ը նաև գրավոր դիմել էր ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչ Ռոմանոս Պետրոսյանին, խնդրելով հայտնել, թե որքա՞ն է ընկերության շուկայական արժեքը, ինչ մեթոդով է փոխհատուցումը հաշվարկվել։ Ընկերությունից հարցմանը չեն արձագանքել։
Ի՞նչ արժե ՀԷՑ-ը
Այս տարվա հունվարի վերջին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր՝ այս պահին ՀԷՑ-ի շուկայական արժեքի գնահատում է ընթանում։ 3 ամիս անց էլ կառավարությունը չի հայտնում, թե որքա՞ն է ընկերության շուկայական արժեքը։ Այնուհանդերձ, կան որոշ տվյալներ, որ կարող են պատկեր ձևավորել ՀԷՑ-ի արժեքի մասին, թեպետ դրանք ամբողջական կարող են չլինել։ Այսպես, ընկերության 2024-ի հաշվետվության մեջ նշվում է, որ ընկերության սեփական կապիտալը մոտ 137 մլրդ դրամ է՝ այսօրվա փոխարժեքով՝ 367 մլն դոլար։ Հաշվետվության սեփական կապիտալի բաժինը, որպես կանոն արտացոլում է ընկերության արժեքը՝ առանց վարկերի և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև առանց ապագա շահութաբերության հաշվարկի և բրենդի արժեքի։ Այնուհանդերձ, ընկերության շուկայական արժեքը կարող է շեղվել սեփական կապիտալի արժեքից։
ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերի գնի հարցում կա նաև մեկ այլ հնարավոր կողմնորոշիչ ։ 2017-2022 թվականներին ՀԷՑ-ը վարկեր էր ներգրավել Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկից, Ասիական զարգացման բանկից, Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայից, և ընկերության բաժնետոմսերի 100 տոկոսը գրավադրված էր հենց այս վարկերի ստացման համար։ Նշված կառույցներից ընկերության ստացած վարկերի չափը 2021-ին առնվազն 125 մլն դոլար էր և, ըստ ընթացակարգերի մինչ վարկերի տրամադրումը միջազգային բանկերը պետք է գնահատեին ընկերության բաժնետոմսերի արժեքը։ Թեպետ սա բաց ու հրապարակվող թիվ չէ, սակայն կարելի է ենթադրել, որ ընկերության բաժնետոմսերի արժեքն այնպիսին է եղել, որ թույլ է տվել այս բանկերին 125 մլն դոլարի վարկեր տրամադրել, այլապես, նվազ արժեքի դեպքում, հաշվի առնելով ռիսկերը, համաձայնագրերը չէին կնքվի։
Կառավարության կողմից մատնանշված ու ՀԷՑ-ի սեփականատիրոջը վճարված շահաբաժնի գումարի՝ 22 մլրդ 185 միլիոն դրամի մեծ մասը, ըստ հաշվետվության, Կարապետյանին վճարվել է վերը նշված միջազգային կառույցների համաձայնությամբ։
