«Արցախի հեղափոխական» կուսակցության նախագահ Արթուր Օսիպյանը մայիսի 18-ին Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում ընթացող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության քարոզարշավի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին հարցրել է՝ կա՞ որևէ իրավական ակտ, ըստ որի Լեռնային Ղարաբաղը պետք է լիներ Ադրբեջանի կազմում։ Այս մասին գրում է Civilnet-ը։
«Կառավարության նիստում փաստաթղթեր եք հրապարակել […]։ Կարո՞ղ եք մի տող նշել, որ ըստ այդ տողի արդեն կանխորոշված էր, որ Արցախի հարցը Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության մեջ է»,- հարցրել է Օսիպյանը։
Ի պատասխան՝ Փաշինյանը հիշեցրել է 1996-ի դեկտեմբերին տեղի ունեցած Լիսաբոնի գագաթնաժողովը։ Նրա խոսքով՝ այդ ժամանակ արձանագրվել էր, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը պետք է կարգավորվեր ինքնորոշման սկզբունքի հիման վրա՝ ԼՂ-ին շնորհելով ինքնակառավարման կարգավիճակ Ադրբեջանի կազմում
«Այդ նախադասությունից հետո չի եղել ոչ մի ուրիշ տարբերակ Ղարաբաղի հարցը այլ կերպ լուծելու»,- պնդել է Փաշինյանը։
Նիկոլ Փաշինյանը առաջին անգամ չէ, որ անում է այս պնդումը։ Մինչդեռ այն մոլորեցնող է, քանի որ 1996-ի Լիսաբոնի գագաթնաժողովում Հայաստանը կիրառել էր վետոյի իրավունք։ Բացի այդ, հետագա բանակցային գործընթացում տարբեր փուլերում քննարկվել են նաև այնպիսի առաջարկներ, որոնք չէին բացառում Լեռնային Ղարաբաղի՝ Ադրբեջանի կազմից դուրս կարգավիճակի հնարավորությունը։
Ի՞նչ էր առաջարկվում Լիսաբոնի գագաթնաժողովում
1996-ի դեկտեմբերի 2-3-ին Լիսաբոնում տեղի ունեցած ԵԱՀԿ գագաթնաժողովում ընդունվեց հռչակագիր՝ ուղղված ԵԱՀԿ տարածաշրջանում անվտանգության և կայունության ամրապնդմանը։ Հռչակագրի նախագծի 20-րդ կետում ի սկզբանե ներառվել էին նաև Լեռնային Ղարաբաղին վերաբերող դրույթներ: Դրանցում ներկայացված էին կարգավորման երեք սկզբունքներ, որոնցով ընդունվում էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունն ու նրա կազմում Լեռնային Ղարաբաղի բարձր ինքնավարությունը:
Հայաստանի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը վետո դրեց եզրափակիչ փաստաթղթի մեջ Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ հատվածի վրա, և այն տեղ չգտավ ընդունված տեքստի մեջ: Այնուամենայնիվ, ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Շվեյցարիայի արտգործնախարար Ֆլավիո Կոտին հանդես եկավ հայտարարությամբ, որը որպես հավելված կցվել է եզրափակիչ փաստաթղթին:
