Հաշմանդամություն ունեցող անձանց կասկածները չեն փարատվում, որ 2023 թվականին ներդրված հաշմանդամության սահմանման նոր համակարգով ստուգվելու դեպքում, հաշմանդամության իրենց առաջին կարգից չեն զրկվի: Բանն այն է, որ նոր համակարգով առաջարկվել էր հաշմանդամության խմբերի փոխարեն ներդնել ֆունկցիոնալության սահմանափակումները դասակարգող կառուցակարգ: Ըստ այդմ, առանձնացվում են խնդրի բացակայություն, որն իրենից ենթադրում է թեթև խնդիր, միջին ծանրության խնդիր, ծանր խնդիր և խորը խնդիր կատեգորիաները:
«Ունիսոն» ՀԿ նախագահ Արմեն Ալավերդյանը, ով 37 տարի անվասայլակով է տեղաշարժվում, Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանցից շատերը մտածում են, որ եթե մինչև այսօր չեն քայլում, վաղը դժվար ոտքի կանգնեն, իսկ առաջին կարգը ենթադրում է սոցիալական աջակցության մի շարք ծրագրերից օգտվելու հնարավորություն: Առաջինի դեպքում, ամսական հատկացվող թոշակը 50 հազար 600 դրամ է, երկրորդինը՝ 41 հազար 400 դրամ: Գործող գնահատման նոր համակարգով, նախկին 1-ին կարգը ծանր խումբն է, 2-րդը՝ միջին, 3-րդը՝ թեթև: Այս նոր համակարգով որոշվում է մարդու հաշմանդամության ոչ թե կարգը, այլ խումբը: Գնահատման հիմքում ոչ թե մարդու բժշկական դիագնոզն է դիտարկվում, այլ՝ նրա ֆունկցիոնալ հնարավորությունները.
«Շատ մեծ ռիսկ կա, որ եթե հաշմանդամություն ունեցող անձը չանցնի այդ նոր փորձաքննությունը, այդ ֆունկցիոնալության գնահատումը, կարող է զրկվել եթե ոչ բոլոր, ապա բավականին լուրջ ծառայություններից, ընդհուպ մինչև սալյակ ստանալու հնարավորությունից», — ասաց նա:
Ալավերդյանի խոսքով՝ խնդիրները ոնց կային, այդպես էլ մնացել են. «Ովքեր վաղուց ունեն հաշմանդամություն, հիմնականում խուսափում են անցնել ֆունկցիոնալության համակարգով, իհարկե, մտավախություններ կան: Ով նոր է անցնում այդ ամենի միջով, ուրիշ հնարավորություն չունի, իսկ հաշմանդամություն ունեցող անձիք կան, ովքեր անցել են այդ ամենի միջով ու փոշմանել են, որովհետև հաշմանդամության խումբն իջեցվել է»,-ասաց նա:
Նրա խոսքով՝ տարածված խնդիրներից մեկն այն է, որ առաջին կարգի հաշմանդամների կարգը եթե իջեցվի ու դառնա ոչ թե խորը, այլ ծանր, որը համապատասխանում է երկրորդ խմբին, դրանով փոխվելու է նրանց կենսաթոշակի չափը. «Եթե դա մենք կոմպլեքսային նայենք, որ օրինակ այդ անձը կարող է ստանալ անհատական, անձնական օգնականի ծառայություն, ստանա գումար այդ ծառայության համար և որոշակի նոր ծառայություններ ևս, որոնք չկային հին համակարգում, նաև վերականգնողական պարագաներ, այդ առումով գուցե ձեռնտու լինի, ամեն մարդ ինքը պետք է որոշի ինչ ռիսկ կա, բայց եթե լիարժեք անցնի ֆունկցիոնալության գնահատման միջով, ապա կօգտվի բոլոր լիարժեք ծառայություններից, հակառակ դեպքում շատ բաներից կզրկվի: Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման գործընթացը կարող է լինել երկու տարին մեկ անգամ, անժամկետ կամ տարին մեկ անգամ, դա շատ անհատական է: Ամեն դեպքում չեմ տեսել, որ մարդիկ այդ համակարգից ոգևորված օգտվեն, մասսայական հիասթափվում են, իհարկե, խոսքը վերաբերվում է արդեն հաշմանդամություն ունեցող անձանց, որոնք էլի ստիպված անցնում են դրա միջով»,-ասաց նա:
Tert.am-ը Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությանը հարցում է ուղարկել՝ հասկանալու, թե արդյո՞ք կա պաշտոնական հրապարակված վիճակագրություն այն մասին, թե անձի ֆունկցիոնալությունը գնահատող նոր համակարգով քանիսի դեպքում է հաշմանդամության խումբը փոխվել: Պատասխան լինելու դեպքում այն կհրապարակենք:
