Սլովակիայի Հանրապետության Նախագահի գրասենյակ
Սլովակիայի Հանրապետության նախագահ
Պետեր Պելեգրինի
Շտեֆանիկովա 2
811 05 ԲՐԱՏԻՍԼԱՎԱ 1
Բրատիսլավա, 28.8.2026թ.
Հարգելի
Պարոն Նախագահ,
Գրում եմ Ձեզ
Ադրբեջան կատարած Ձեր վերջին պետական այցի կապակցությամբ, որի ընթացքում այցելեցիք նաև Լեռնային Ղարաբաղ: Ցավով եմ նշում, որ Ձեր
հրապարակային հայտարարություններում քննադատական դիրքորոշում չկար այս տարածաշրջանում Ադրբեջանի գործողությունների վերաբերյալ, չնայած մարդու իրավունքների պաշտպանությունը թե՛
Սլովակիայի Հանրապետության, թե՛ Եվրամիության արտաքին քաղաքականության հիմնասյունն է:
Լեռնային Ղարաբաղը անկախություն է հռչակել Խորհրդային Միության փլուզումից և Սումգայիթում և Բաքվում հայ բնակչության նկատմամբ բռնության սրումից հետո: Տասնամյակներ տևած լարվածությունից և պատերազմից հետո Ադրբեջանի վերջին ռազմական գործողությունները հանգեցրին գրեթե ամբողջ հայ բնակչության արտագաղթի: Մեկ շաբաթվա ընթացքում իրենց տները լքել է ավելի քան 100,000 մարդ, որը կազմում է տեղի բնակչության 99%-ը: Հաշվի առնելով պատմական փորձը և Բաքվի կողմից անվտանգության երաշխիքների բացակայությունը՝ բնակիչները վստահություն չունեին ադրբեջանական իշխանության ներքո անվտանգ ապրելու հարցում: Մինչ օրս ոչ մի հայ փախստական չի վերադարձել տարածաշրջան: Ադրբեջանի Հանրապետությունը ռազմավարական դաշինք է պահպանում Թուրքիայի հետ՝ հիմնված «Մեկ ազգ երկու պետությունում» դոկտրինի վրա: Այս առումով կարևոր է հիշել, որ Սլովակիայի Հանրապետության Ազգային խորհուրդը պաշտոնապես ճանաչել է 1915 թվականի հայերի ցեղասպանությունը, մինչդեռ Ադրբեջանն ու Թուրքիան ժխտում են այն: Այնուամենայնիվ, այցի ընթացքում Ձեր ելույթներում այս պատմական տրավման և դրա ներկայիս տարածաշրջանի վրա ազդեցության մասին չի խոսվել: Աղդամ քաղաքում Դուք բացել եք գեներալ Մ. Ռ. Շտեֆանիկի անունով դպրոց: Չնայած դպրոցի սլովակ անձնավորության անունով կոչելը պատիվ է, սլովակ հանրությունը պետք է իմանա ընդհանուր համատեքստը: Աղդամ քաղաքը անցյալում եղել է մեկնարկային կետ, որտեղից ադրբեջանական ուժերը ռմբակոծել են մոտակայքում գտնվող քաղաքացիական թիրախները: Մենք կարծում ենք, որ նախագահի աշխատակազմը պետական այցերը պատրաստելիս պետք է ավելի զգայուն լինի պատմական և քաղաքական համատեքստի նկատմամբ, որպեսզի պետության ղեկավարի քայլերը չհակասեն Սլովակիայի արժեքներին: Այնուամենայնիվ, մենք կարծում ենք, որ կա միջոց՝ մեղմելու այս այցի բացասական ընկալումը: Լեռնային Ղարաբաղը վերահսկողությունը ստանձնելուց հետո Ադրբեջանը կալանավորել և բանտարկել է տարածաշրջանի նախկին բարձրաստիճան քաղաքական և ռազմական առաջնորդներին: Սրանք հիմնականում հետևյալ անձինք են, որոնց սպառնում է ցմահ կամ երկարաժամկետ բանտարկություն ադրբեջանական կալանքի տակ.
• Բակո Սահակյան՝ նախկին նախագահ,
• Արայիկ Հարությունյան՝ նախկին նախագահ,
• Արկադի Ղուկասյան՝ նախկին նախագահ,
• Ռուբեն Վարդանյան՝ նախկին պետական նախարար,
• Դավիթ Բաբայան՝ նախկին արտաքին գործերի նախարար,
• Դավիթ Իշխանյան՝ խորհրդարանի խոսնակ,
• Դավիթ Մանուկյան և Լևոն Մնացականյան՝ զինվորական հրամանատարներ:
Մենք առաջարկում և միևնույն ժամանակ խնդրում ենք ձեզ օգտվել ձեր դիվանագիտական դիրքորոշումից և դիմել Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևին՝ այս կալանավորված անձանց համար ներման խնդրանքով: Պայմանը կարող է լինել նրանց արտաքսումը Ադրբեջանից և քաղաքական ապաստան տրամադրելը Սլովակիայի Հանրապետությունում։
Նման մարդասիրական ժեստը ոչ միայն ավելի խորը իմաստ կհաղորդի ձեր այցին, այլև կցուցադրի Սլովակիայի կառուցողական ներդրումը Հարավային Կովկասում հակամարտության հետևանքների լուծման գործում։
Հարգանքներով՝ Յան Չարնոգուրսկի, Սլովակիայի Հանրապետության նախկին վարչապետ։
